21
Thu, Sep

ጋዜጣዊ መግለጺ
Typography

መግለጺ ደገፍ ውድብ ደምሓኩኤ፡ንሓባራዊ መግለጺ ሓሙሽተ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ።

ብሕጊ በረኻ ዝምራሕ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ኣብ ውሽጢ ሃገርና ንዝረኣዩ ጸገማት ኮኑ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ንዝፍጠሩ ግርጭታት፡ ብሓይሊ ናይ ምፍታሕ ስጉምቲ ብምውሳድ፡ከምኡ እውን ኣብ መንጎ ብሄራት ኤርትራ ዘይምርድዳእን ጽልእን ኣብ ልእሊ ምስዋሩ፡ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዘይፍትሓዊ ኩናት ብምብራዕ እዚ እዩ ዘይበሃል ኣሽሓት መንእሰያት ኤርትራ ብከንቱ ክሓልቁ ገይሩ እዩ፡፡ ህግደፍ ንኤርትራ ኣብ ዓቢ ቤት ማእሰርቲ ቐይሩ፡ዜጋታት ዘይወዓሉዎ ወንጀላት ብሓይሊብምስካም ኣብ ሞቑሕ የእትዩ ህይወት ኣሽሓት ዜጋታትና ኣጥፊኡ እዩ፡፡ በዚ መሰረት ኸኣ ኤርትራ ኣብ ተቓጻሊ ረመጽ ዝተቀየረቶ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ብሰላም ናይ ምንባር ተሰፍኡ ጸልምቱዎ ከይፈተወ ሃገሩ ገዲፉ እግሩ ኣብ ዘምረሖ ሃጽ ኢሉ ኣብ ዝጠፍኣሉ ዘሎ ወቅቲ፡ኣብ ምድረበዳታትን ባሕሪን ዘጋጥሞ ዘሎ ቅዝፈት እቲ ወትሩ እንሰምዖ ዘሎና እዩ፡፡ህግደፍ ካብ ግጉይ መንገዱ ዘይምለስ ስርዓት ብምዃኑ፡ህዝቢ ኤርትራ ሰሚሩ ካብ ገጽ ኤርትራ ከጥፍኦ እዩ ዝግባእ፡፡ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ እንድሕሪ ተወዲቡን ሰሚሩን ክዕወት ከም ዝኽእል፡ብኣንጻሩ እንተዘይሰሚሩን ዘይተወዲቡን ካብ'ዚ ወዲቁዎ ዘሎ ዓዘቕቲ ከምልጥ ከም ዘይክእል ብምርዳእ፡ሓድነቱ ኣትሪሩ ንስርዓት ህግደፍንምውጋድ ኣብ ቃልሱ ክጸንዕ ይግባእ፡፡ ለጺ ሓሙሽተ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ።

ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ (ዲምሓኩኤ) ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ፡ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምጥርናፍ፡ተራ ውድባት ኤርትራ ወሳኒ ምዃኑ ብምእማን፡ካብ 1999 ምምስራት ምሕዝነት ሓይሊታት ኤርትራ ጀሚሩ፡ምስ ውድባት ኤርትራ ዘለዎ ዝምድና ብምጥንኻር፡ንምውጋድ ስርዓት ህግደፍ እጃሙ ኣበርኪቱ እዩ፡፡ ሓድነት ሓይሊ ምዃኑ ኣብ ባይታ ንምርግጋጽ፡ ውዳቤኡ ብምጥንኻር ንህዝቢ ኤርትራ ሓራ ንምውጻእ ኣብ መዳይ ዲፕሎማሲን ወታሃደራዊ ስርሓት ርኡይ ዓወታት ንምሕፋስ፡ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ከፊሉ እዩ፡፡እዚ ምጥርናፍ ማዕቢሉ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ምስ ተመሰረተ እውን፡ እቲ ናይ ሓባር ቃልሲ ንክጥንክር ካብኡ ዝድለ እጃም ኣበርኪቱ እዩ፡፡ ዲምሓኩኤ፡ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ተጠናኺሩ ንክቅጽል፡ካልኦት ውድባት ምቅባል ኣድላይ ምዃኑ ሓሳብ እንተቕረበ እውን፡ ንለውጢ ድልዋት ዘይኮኑ ኣባላት ኪዳን ውልቀ ውድባት፡ነዚ ሓሳብ እዚ ብምንጻግ ካብ ሕጊ ወጻኢ ብፋሉል ምኻድ ንዲሞክራሲያዊ ጸጋታት ብኣግባብ ኣብ ባይታ ንከይሰርሑ ዓንቅጾም ስለ ዝሓዙዎ፡ሓደ ሓደ ኣባላት ኪዳን በብሓደ ካብ'ቲ ጽላል ክወጹ ባብ ከም ዘርሓወ ዝፍለጥእዩ፡፡

ኣብ ልእሊ እዚ፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሩ ድሑራት ኣረኣእያታት ብምስእራር፡ ጀብሃ - ሻእቢያ፣መታሕት-ከበሳ፣ እስላም - ክርስትያን ዝብሉ ፈላላይ መንገዲ ብምኽታል፡ ንኣባላት ኪዳን መቓቂሎሞም እዮም፡፡ እዚ ከይዲ ኣብ መንጎ ኣባላት ኪዳን ምጥርጣር ፈጢሩ፡ምትእምማን ኣብ ልዕሊ ምጥፍኡ፡ ኣብ ቅኑዕ መስመር ዘይኮነ ኣብ ጉጅለታት ተኸፋፊልካ ካብ ሕጊ ወጻኢ ቃሕ ከምዝበለካ ንምኻድ ንምውሳን ዓቢ ግደ ተጻዊቱእዩ፡፡

ኪዳን ኣብ ቃልሱ ብዙሕ ጸገማትን ብኩራትን ዝነበሮ ጽላል እዩ፡፡ ሓቢርካ ምቅላስ ናብ ዓወት ዘብጽሕ እንኮ መንገዲ ኮይኑ፡ተሰማሚዕካ ንጉዳያት ብሕጊን ዲሞክራሲያዊ መንገዲን ፍታሕ ንምሃብ፡ ካብ ፖለቲካ ነጻ ዝኾኑ ሲቪክ ማሕበራትን ካልኦት ተቓወምቲ ውድባትን ዘሳትፍ ሰፊሕ ግንባር ንክምስረት ሓሳብ ቀሪቡ፡፡በዚ መሰረት ብዋዕላ ኣቢሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ (ባይቶ) ተመስሪቱ፡፡ ኣብ ምምስራት ባይቶ እንተኾነ እውን፡ ብዙሕ ዕንቅፋታትን ጸገማትን እንተነበሩ እውን፡ ኣብ ስራሕ ምስ ተኣተወ ብከይዲ እንዳተፈትሑ ይኸዱ ብዝብል እምነት ክኸይድ ጸኒሑ፡፡ኮይኑ ግን ንባይቶ ኣብ ምጥንኻርን ነቶም ዝተራእዩ ጸገማት ብውሕሉል ፈቲሕካ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ'ዚ ኣራዊት ዝኾነ ስርዓት ኣብ ምንጋፍ ዘትከለ ቃልሲ ኣብ ክንዲ ምክያድ፡ውልቀ ጥቅሞምን ህርፋን ስልጣኖም ንምርዋይ፡ ከም ዝተሃንደዱ ማንም ደላይ ሰላምን ለውጥን ዘይክሕዶ ሓቂ እዩ፡፡ ላዕለዎት መራሕቲ ኪዳን ምስ ጸቢብ ጉጅላዊ ሒሳባቱን ኣረኣእያኡን ተሳኒዩ ንዘይከይድ ውድብ መዓልታዊ ምትኹታኽን ብኡ ኣቢሉ ንምፍራሱ ከም መትከል ስለዝሓዞ፡ዲምሓኩኤ ሓሳብካ ብነጻ ናይ ምግላጽ መሰል ተጠቂሙ ንዘቅረቦ ሕቶን ርእይቶን ንምውቃዕ ከም ዓቢ ዕማም ተዋፊሩሉእዩ፡፡ ዲምሓኩኤ ነዚ ዘይዕጸፍ ደሞክራሲያዊ መሰል እዚ ተጠቒሙ ኣብ ሕቶ ውጽእ ህዝቢ ኩናማን ዘለዎ ኣረኣእያን ግልጺንምግባር፡ጉዳይ ስዉእ ሓምድ እድሪስ ዓወተ ኣመልኪቱ ሕቶ ምስ ኣቕረበ፡እንተተገፋዕካ እውን ኣይትዛረብ፤ንሕና ካብ ዝበልናካ ሓሊፍካ ኣፍካ ኣይትክፈት፤ ነዚሕቶእዚ ብምልዓልካ ኤርትራዊ ኣይኮንካን፤ካብ ደንበ ተቓውሞ ክትስጎግ ኢኻ ኣብ ዝብል ፈኸራ ብምእታው፡ ሽም መራሕቲ ውድብ ብምንእኣስ፡ስጉምቲ ንምውሳድ ሰፊሕ ፕሮፖጋንዳ ኣካይዱ፡፡ኣብ'ዚ እዋን እዚ፡ ኣብ ባይቶ ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰቪክ ማሕበራት እንተሃለዋ እውን፡ ንባይቶ ከም ነጻ ጽላል ዘይኮነ ብኦኦም እትመሓደርን ብውሳኔታቶም እትቕየድ ንምግባር፡ዘይፈንቀሉዎ እምኒየለን፡፡ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ስጉምቲ ኪዳን፡ ኣብ ባይቶ ንምድጋም ኣብ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ብምምጻእ፡ ነቲ እዋናዊ መስርሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣንፈት ኣትሒዝካ መሪር ቃልሲ እተካይደሉ ኣጀንዳታትን መደባትን ኣብ ክንዲ ምስራዕ፡ ኣብ ጉዳይ ዲምሓኩኤ ዕንክልል ንምባል ተመሪጹ፡፡መሪሕነት ባይቶ ነዚጉዳይ እዚ ብሕጊ ንምፍታሕ፡ናይሕጊ ኪኢላታት ዝሓቆፈት ኮሚቴ ብምጥያሽ፡ ኣብ ቻርተርን ሕገ ህንጻ ባይቶ ተመስሪቶም መቅጽዕ ንከምጽኡ መምርሒ ተዋሂቡዎም ፈቲሾም መቅጽዕ ዓንቀጽ ከም ዘየለ ኣረጋጊጾም፡፡ኮይኑ ግን ብኪዳን ዝተጠመቐ መሪሕነት ባይቶ፡ካብ ሕጊ ወጻኢ ዘይፍትሓዊ ዘይዲሞክራሲያዊ ፍታሕ እንሆልኩም ካብ ጁባይ ኣምጽኤልኩም ኢሉ፡ንዲምሓኩኤ ካብ ኣባልነት ባይቶ ንሓደ ዓመት ንክድስክል ብድምጺ ንክውሰን ገይሩ፡፡ በዚ መሰረት ከኣ፡ ሕቶ ዲምሓኩኤ ንባይቶ ኣውሪዶም፡ነቲ ንሶም ዝወሰዱዎ ስጉምቲ ንክቅበል ብምድፍኦም፡ ኣብ ባይቶ ከቢድ ጸገም ተፈጢሩ ከም ዝነበረን ገና ከምዘይተፈትሐን ይፍለጥ፡፡

ውድብ ዲምሓኩኤ እቲ ዝዓበየን ህዝቢ ንሃገርን ኤርትራ ዘብርስ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ምውጋድ ቀንዲን ወሳኒን ዕማም ምዃኑ ብምእማን፡ውዳቤ ህዝቢ ተጠናኺሩ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝውገደሉ ቃልሲ መሪሕ ተራ ንክጻወት፡ነቲ ዘይፍትሓዊ ውሳኔ ባይቶ ተቐቢሉ ወጺኡ፡፡ከምኡ እውን፡ ክሳብ እዛ ዕለት'ዚኣ ንሓድነት ባይቶ ዝፈታተን ጽሑፋት ኮነ ምንቅስቓሳት ኣየካየደን፡፡

መሪሕነት ባይቶ፡በዚ ዝሓዞ ዘይፍትሓዊን ዘይ_ደሞክራሲያውን ኣካይዳኡ፡ብተመሳሳሊ መንገዲ ካብሕጊ ወጻኢ ብዝኾነመንገዲ፡ንኣቦመንበር ፈጻሚት ካብ ስልጣኑ ኣውሪደዮ ኢሉ ወሲኑ፡፡ኣብ'ዚጉዳይ እዚ፡ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ከቢድ ተቓውሞ ብምልዓሉ ከይፈተወ ንውሳኔኡ ክዓጽፍ ተገዲዱ እዩ፡፡ ብካልእ ሸነኽ፡ ኣብ መንጎ ላዕለዋይ መሪሕነትን ፈጻሚትን ዘይምርድዳእ ብምፍጣር፡ነቲ ስራሕ ከኺዱዎ ብዘይምኽኣሎም፡ ህጹጽ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2014 ብምክያድ፡ነቶም ዝነበሩ ሓለፍቲን ኣሰናዳኢት ሽማግለን ሓዊስካ ኣሰናቢቶም ሓደሽቲ ንክምረጹ ተገይሩ፡፡ነዞም ሓደሸቲ ዝተመርጹ መሪሕነት: ሓላፍነት ስርሖምን ናይ ስራሕ መደቦምን ከም ዝሃቡዎም ዝፍለጥ እዩ፡፡ ኮይኑ ግን፡ በቲ ዘዋህለልናዮ ሓበሬታ መሰረት፡ ብፍላይ ኣብ ኣባላት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ባይቶ፡ካብ ናይ ኪዳን ኣረኣእያ ከም ዘይወጽኡ ተገንዚብና፡፡

ከም ውሳኔ ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ፡ኣሰናዳኢት ኮሚቴ ኣብ ትሕቲ ፈጻሚት ኮይና፡ናይ ስርሓ ሪፖርት ናብ ፈጻሚት ክተቕርብ ይግባእ፤ ንድፍታት ጉባኤ ኣዳልያ ምስ ወደእት ድማ፡ ናብ ፈጻሚት ባይቶ ክተቕርቦ ዝግባእ ምንባሩ ንግንዘብ። ኮይኑ ግን ኣሰናዳኢት ሸማግለ ነዚ ከይዲ ብምጉሳይ ብኢደ ወነና ናይ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ባይቶ፡ንድፊ ሕገህንጻን፣ ቻርተርን፣ ሮድ ማፕን፣ ነዲፋ ናብ ህዝቢ ብኢመይል ከም ዝሰደደት ኣረጋጊጽና፡፡ ብቐዳምነት ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ተራኺቦም ንምዝታይ ዝተበጽሐ ስምምዕ እንከሎ፡ሕጂ እውን ንጎኒ ጎሲዮሞ እዮም፡፡ ነዚጉዳይ እዚ ንምእራም ፖለቲካዊ ውድባት ብተደጋጋሚ ተመያይጦም እዮም፡፡ እቲ ናብ ህዝቢ ዝተዘርገሔ ንድፊ፡ንሓድነት ባይቶ ዘፍርስ ንከቢድ ፖለቲካዊ ኪሳራ ዘስዕብ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ንምእራሙ ብሕጋዊ መንገዲ እቲ ዝተዘርገሔ ሰነዳት ንክሰሓብ እንተሓተቱ እውን፡ ኣሰናዳኢት ሸማግለን ኣባል ውድባት ኪዳንን ካልኦትን ከም ዘይተቐበሉዎን፡ እቲዝተዘርገሔ ከም ዘለዎ ከይተሰሓበ እንከሎ ሓዲሽ ንድፊ ንክቐርብ ሓሳቦም ከም ዘቅረቡ ይፍለጥ፡፡ይኹን'ምበር ብከምዚ መንገዲ፡እቲ ዝተዘርገሔ ሰነድ ክሳብ ዘይተሰሓበ፡ሓዲሽ ንድፊ ክረቅቕ ከም ዘይክእል ዝተፈለጠ እዩ፡፡

ብተረድኦና፡ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝዘርገሓቶ ሰነድ ብቐንዱ እንታይ እዩ ዘመልክት? ከመይ ገይሩ እዩ ሓድነት ዝብትንን ፖለቲካዊ ኪሳራ ዘውርድን ንዝብል ሕቶ እንተረኣናዮ ዝሓሸ እዩ፡፡ ኣብ ንድፊ ፖሎቲካዊ ቻርተር ካብ ዝሰፈረ ተበጊሱ፡ኣብ ንድፊ ምምሕያሽ ሕጊ ህንጻኣብ ዓንቀጽ 13 ቁጽሪ 3ለ ሰፊሩ ካብ ዝርከብ “ሽዑ ንሽዑ ካብ ኣባልነት ዘሰርዙ ምኽንያታት” ሓደ “ንሰውራ ኤርትራን ሃገራዊ መለለዩታትን (National Icons) ምንሻው” ዝብል ይርከቦ፡፡እዚ ድማ “ንሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዘይቅበል ውድብ ካብ ባይቶ ንክስጎግ” ዝብል ስለ ዝኾነ ብቀንዱ ንውድብ ዲምሓኩኤ ንምውቃዕ ተባሂሉ ዝተሰነደ ምኳኑ ዝመላክት እንተኾነ እውን፡ ንዲሞክራትክ ኣርኣእያ ዘሎዎም ውድባትን ማህበራትን ውልቀ ሰባትን ዝምልከት እውን እዩ፡፡ ሓሳብካ ብነጻ ናይ ምግላጽ ዲሞክራሲያዊ መሰል ዓፊኑ ዝሕዝ ኣካይዳ እዚ፡ ሎሚ ኣብ መድረኽ ቃልሲ እንድሕሪ ገቢሉ ጽባሕ ናበይ እዩ? እዚ ጉጅለ እዚ ናበይገጹ እዩ ዘምርሕ ዘሎ ንዝብል ሕቶ፡ግንዛቤ ንግምትን ዘውህብ እዩ፡፡ ስለዚ ነዚ ከይዲ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ባይቶን ኣባላት ውድባት ኪዳንን ብደቂቅ ኣጽኒዑ፡ ብሓሙሽተ ፖሎቲካዊ ውድባት ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብሓባር ዘወጽኦ መግለጺ፡ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ መሰረት ዝገበረ ምዃኑ ውድብ ዲምሓኩኤ ብምርግጋጽ፡ ናይ ደገፍ መልእኽቱ የሕልፍ፡፡

ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ዝኸይድ ዘሎ ዘይሕጋውን ዘይዲሞክራሲያዊን ከይዲ'ዚ ብጥብቂ ክቓወሞን፡ ሓድነት ባይቶ ኣብ ቦትኡ ንምምላስ በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ይጽውዕ፡፡ውድብ ዲምሓኩኤ፡ ካብ ኣባልነት ባይቶ ንሓደ ዓመት እዩ ደስኪሉ እምበር፡ካብ ባይቶ ከምዘይተሰጎጎ ዝፍለጥእዩ። እንተኾነ ግን፡ 2ይሃገራዊ ጉባኤ ዝካየደሉ እዋን ስለ ዝተጓተተ፡እነሆ ንከባቢ ሰለስተ ዓመት ብዘይ ኣገባብ ካብ ንጥፈታት ባይቶ ደስኪሉ ይርከብ።ይኹንምበር፡ሕጂ እውን ሓድነት ባይቶ ንምጥንኻርን ሓሳብካ ብነጻ ናይ ምግላጽ መሰል፡ዘይድረት መሰል ኮይኑ፡ዲሞክራሲያዊ መሰላት መሊኦም ንክረጋገጹ፡ቃልስና ኣጠናኺርና ከም እንቅጽል፡ ደጊምና በዚኣጋጣሚእዚ ንመላእውጽእ ህዝቢኤርትራክነረጋግጸሉንደሊ፡፡

መትከላትዲምሓኩኤንዘልኣለምክዕንብቡ እዮም!!!

ፈጻሚትኮሚቴዲምሓኩኤ

13 ነሓሰ 2015