21
Thu, Sep

ርእሰ-ዓንቀጽ
Typography

 

ናይ’ዞም ምልዮናት ሓፋሽ ህዝብታትና ሰናይ ባህጊ፡ ሓርነት’ዩሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰሎም ዘጐናጽፎም ፖለቲካዊ ሓርነት። ምዩቕ ከይበሉ፡ ብሰላም ናይ ምንባር ሓርነት። መቑሕ ድኽነት ሰይሮም፡ ኣብ ምህናጽ ሃገር ቀጠታዊ ተሳትፍኦም ብምርግጋጽ፡ ንክሓልፈሎምን ናይ ምልማዕን ሓርነት። ኣብ ኩሉ ጉዳያት ናይ ሃገሮም ቀጠታዊ፣ ንቑሑን ወሳንን ተሳትፍኦም ብርግጋጽ ዋና ፖለቲካዊ ስልጣኖም ዝኾኑሉ ሓርነት’ዩ። ዘይተጓደለ ብሄራዊ መሰል-ርእሰ-ውሳኔ ብዙሕነታዊ ህዝብታትና ብምርግጋጽ፡ ኣብ ምክብባርን ምትእምማንን ዝሰረተ ስሙር ቀጻልነት ኤርትራን ልኡላዊ ክብረት ህዝብታትናን ናይ ምጉንጻፍ ሓርነት። ምልዮናት ሓፋሽ ህዝብታትና ነዚ ጸረ-ደሞክራሲ ጸረ-ሰላም ጸረ-ምዕባለን ጸረ-ህዝብን ስርዓት ንምውጋድ ይኹን፡ ነዞም ልዒሎም ዝተጠቕሱ ሓርነታት ክውን ንምግባር ዘካይድዎ መሪር ቃልሲ ንምዕዋት፡ ንዕኡ ዝበቅዕ ስጡም ውደባ፡ መሰረታዊ ተደላይነት ኣለዎ። ናይ ህዝብታትና ፍኑው ቁጠዐን ነድርን ኣንጻር’ቲ ስርዓት፡ መሊኡ ኣሎ። ናይ ለውጢ ባህግታቱን እቲ ቃልሲ ዝሓቶ ዋጋ ንምኽፋል ዘለዎ ቅሩቡነት’ውን ሰማይ ዓሪጉ እነሆ። ናብ’ቲ ክረኽቦ ዝግብኦን ዝብህጐን ኩሉ መደያዊ ሓርነት ንምብጻሕ ግን፡ ንዕኡ ዝበቅዕ ውደባ የድልዮ። ትሕዞኡ ዘጸበቐ ውደባ የድልዮ። ናብ’ቲ ክበጽሖ ዝብህጎን፡ ብሰንኪ ደመኛ ጸላኢና ስርዓት ህግደፍ ዝተኾልፈን ናይ ሓርነት ሸቶ ዘብጽሕ ትሕዞ ዘለዎ፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ውድብ የድልዮ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን፡ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ መስመር ዝዓተረ፤ ኣብ ወሳንነት ሓፋሽ ኣጽኒዑ ዝኣምንን፤ ህዝቢ ኣብ ኩሎም ጉዳያት ናይ ሃገሩ፡ ንቑሕን ቀጠታውን ተሳትፎኡ ብዘራጋግጸሉ፡ ምውቕ ውሽጠ-ውድባዊ ደሞክራስያዊ ባህሊ ዝደንፈዐ ሓራ ውድብ የድልዮ። ብቁኑዕ መስመርን ደሞክራስያዊ ፖለቲካዊ ባህልን ዝተሃንጸ ሓራ ውድብ የድልዮ። ብደሞክራስያዊ መስመር ብዝተሃንጹ ሓራ ሰባት ዝተሃንጸ፡ ሓራ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ትሕዝትኡ ዘጸበቐ ውድብ ጥራሕ’ዩ ሃገር ከቕንዕ ዝኽእል። እቲ ምንታይ፡ ንገዛእ ርእሱ ዘይሓረረ፡ ንሓርነት ህዝብን ሃገሩን ስለዘይከውን።

ውድብና ኤስደለ፡ ነቲ ንሰውራና ከሳቕዮ ዝጸንሐን ዘሎን፡ ምድኻም ክሳዳዊ ሕቶ መሪሕ ዉድብ ክምለስ ዘለዎ ወሳኒ ሕቶ’ዩ ክብል እንከሎ’ምባኣር ካብዚ’ዩ ዝብገስ። ካብ’ዚ ጽኑዕ እምነቱ’ዚ ብምብጋስ ከኣ፡ ንገዛእ ርእሱ ይኹን ንመሓዙት መቃልስቲ ውድባትና፡ እዚ መሰረታዊ ለበዋ ካብ ምምሕልላፍ በዂሩ ኣይፈልጥን። ናይ’ዚ ጉሉህ ምስክር ድማ ውድብና ኤስደለ፡ ናብ 3 ዉድባዊ ጉባኤ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራን፡ 2 ጉባኤ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገርን ኣብ ዘማሓላለፎ ውድባዊ ናይ ደገፍ መግለጺ፡ “ኣብ ከም’ዚ ሕጂ እትኣትውዎ ዘለኹም ዝኣመሰለ ወሳኒ መድረኽ ( ጉባኤ) እነካይዶም ወሰንቲ ምይይጣትን እነሕልፎም ፖለቲካዊ ዉሳነታትን፡ ንዉድባትና ሓርነት ከነጓናጽፎምን ንጥልብ ኣሎና ። ንዉድባትና ካብ ጸቢብ ዉድባዉን መሪሕነታዉን ጥሙሓት ኣናጊፍና ብህዝባውን ደሞክራስያውን ናይ ኣረኣእያ ሓርነት ከነጸንብሎም ትጽቢት ይግበረልና። ከመይ’ሲ ንባዕሉ ዘይሓረረ ሰብን ዉድብን፡ ንሓርነት ካልእ ሰብ፣ ህዝብን ሃገርን ኣይከውንን’ዩ።” ክብል ተሪር መልእክቱ ዘመሓላለፈ።

እዚ ሓቂ’ዚ ህዝብና’ውን እኹል ትምህርቲ ዝረኽበሉ ይመስለና። ንባዕሉ ዘይሓረረ ውድብ ህግሓኤ (ካብ በረኽኡ ኣትሒዙ)፡ ንወሳንነት ሓፋሽ ክሒዱን ንቕሓት ሓፋሽ ኣጉቲሙን፡ “ገባር ደንባር’’ እናበለ ዝመጸ፤ ብህዝብና፡ ከም ቁርን ኣሳሓይታን ዝፍራሕ፡ ዝኣስርን ዝመቁሕን’ዩ ነይሩ። ኣብ ውሽጡ ይኹን ምስ ካልኦት ሃገራዊ ውድባት ዘጋጥሞ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ዘይጸውር ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብሓውን ዓረርን እናለብለበ ዝመጸ ጨና ናይ ደሞክራስያዊ ሓርነት ዘይነበሮ ውድብ’ዩ ነይሩ። ኣብ መንጎ መሪሕነቱን መሰረታቱን ዝጸንሖ ዝምድና፡ ናይ ጎይታን ዓሽከርን ዝምድና’ዮ ነይሩ። ንክብሩን ዝናኡን ብዝጉስጎስሉ መራሒ (ኢሰያስ ኣፈወርቂ) ዝምራሕ ዝነበረ ውድብ’ዩ ነይሩ። “መደብ-ዕዮ ህግሓኤ ኣብ ጫፍ ብርዒ ኢሰያስ ኣፍወርቂ’ያ ዘላ” እናተባህለ ብዝጉስጎስሉ መራሒ ዝምራሕ’ዩ ነይሩ። እቲ ዝጸንሖ ጸረ-ደሞክራስያዊ ትሕዞኡ ከኣ፡ እንታይ ዝመሰለ ዋጋ የኽፍለና ኣሎ እዚ እንርእዮ፡ ልጓም-ኣልቦ ውልቀ ምልክነት ዝነገሶ፡ ህልም ዝበለ ጸረ-ህዝቢ ኤርትራ ስርዓት’ዩ ተኺሉ ዘሎ።

ውድብና ኤስደለ፡ ካብ’ዚ ጽኑዕ እምነቱ’ዚ ብምብጋስ’ዩ’ምበኣር፡ ንቡኩራት ዱልዱል መሪሕ ደሞክራስያዊ ውድብ ንምምላስ ዝካየድ ቃልሲ፡ ክሳዳዊ ሕቶ ፍትሓዊ ቃልስና’ዩ ክብል ደጋጊሙ ዝገልጽ። እንርከበሉ መድረክ፡ ወድዓዊ ኩነታት ምሒር በሲሉ፤ ደላይ ፍትሓዊ ለውጢ ህዝብና ማዕበላዊ ተቓውሞ ኣብ ዘስምዓሉ ዘሎ ኩነታት፡ ደምበ-ተቓውሞ ሃገርና ድማ፡ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝግበር ቃልሲ’ዃ ተኣማሚኖም መሳርዖም ኣስሚሮም ዝቃለሱሉ ኩነታት ማእዝኑ ኣጥፊኡሉ ዘሎ ኩነታት’ዩ። እዚ ከኣ፡ ነቲ ኣመና በሲሉ ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ሃገርና ዝምጥን በዓል ቤታዊ ናይ መሪሕ ውድብ ሕቶ፡ ብዘተኣማምን መንገዲ ብዘይምምላሱ ምኽንያት’ዩ።

ውድብና ኤስደለ፡ ነዚ ክሳዳዊ ሕቶ’ዚ ንምምላስ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ (ከይተሓለለ)፡ ካብኡ ዝጥለብ እናገበረ ዝመጸን ዘሎን ውድብ’ዩ። ነዚ ክሳዳዊ ሕቶ’ዚ ኣብ ምምላስ ከይድዎ ዘሎ ርሕቀት’ውን ቀሊል ኣይኮነን። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን፡ ቅኑዕ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መስመር ምጭባጥ ምዃኑ’ውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ብወሳንነትን ልኡላዊ ክብረትን ህዝቢ ኣጽኒዑ ዝኣምን፤ ንንቑሑን ወሳንን ተሳትፎ ሓፋሽ ኣብ ኩሎም ጉዳያት ናይ ሃገር ንምብራኽ ዝነጥፍ፤ ዘተኣማምን ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መደብ-ዕዮ ጨቢጡ ኣሎ። ናይ’ዚ መስመር’ዚ ነገራዊ ዓቕሚ ከኣ፡ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ኣባላቱን ምዃኑ ኣሚኑ፡ ብቀጻሊ ህዝባዊ ኣኼባታትን ጎስጓሳትን ብሓደ ወገን፡ ሓይሊ ሰቡ ኣብ ምህናጽ ከኣ በቲ ካልእ ወገን፡ ክነጥፍ ይርከብ። ውሽጣዊ ደሞክራስያዊ  ባህሊ ውድብና ኣብ ምድንፋዕ’ውን ከም ቀንዲ መግለጺ ደሞክራስያዊ ሓርነት ብምውሳድ፡ ንምድንፉዑ ይሰርሕ ኣሎ።

ውድብና ኤስደለ፡ ንክሳዳዊ ሕቶ ደሞክራስያዊ መሪሕ ውድብ ንምምላስ ዝካየድ ቃልሲ መሪርን ዝተሓላለኸን ምዃኑ ዘንጊዕዎ ኣይፈልጥን። ግን ድማ፡ “ቅኑዕ መስመርን ንቑሕ ተሳትፎ ሓፋሽ ህዝብን ሒዝካ ዘይድየብ ጎቦን፡ ዘይውረድ ቁልቁል የለን” ኢሉ፡ ኣጽኒዑ ይኣምን። ኣብ ቅኑዕ መስመርን ሓፋሽን ኣሚኑ ብጽንዓት ዝቃለስ ውድብና ኤስደለ፡ ወትሩ ተማሃራይ ምዃኑ ብምእማን፡ እናተቓለሰ ዝህነጽ = እናተሃንጸ ድማ ዝቃለስ፡ ወትሩ ንቕድሚት ክምርሽ’ዩ። ንኩሎም ድሕረታትን ጸረ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያታትን ኣምሪሩ ተቓሊሱ ዝስዕር፡ ብሓራ ደሞክራስያዊ ዜጋታት ዝተሃንጸ ሓራ ደሞክራስያዊ ውድብ ክውን ብምግባር፡ ናይ ሰላም፣ ናይ ፖለቲካዊ ሓርነትን ናይ ልምዕትን ሃዋርያ ኮይኑ ክቃለስ’ዩ። ንሓርነት ህዝብን ሃገርን ዝኸውን ትሕዞኡ እናኣጎልበተን እናጎልበተን ክኽይድን ክዕወትን’ዩ።